Како се додели бизнисот со билобордите во Струмица

Околу 23 илјади евра годишно ќе се слеваат во касата на Општина Струмица по основ на издадени локации за поставување рекламни паноа со различни големина во градот.  Така ќе биде се до 2031 година.  Договорите со економските оператори кои го добија бизнисот со поставувањето билборди во Струмица, важат за рок од пет години. Станува збор за две фирми – скопска и струмичка, кои во две одделни постапки со јавно наддавање реализирани од Општина Струмица го добија правото за поставување на 40 те рекламни паноа билборди на влезовите и во централното градско подрачје на градот Струмица. Скопската ќе „стопанисува“ со 25 билборди за годишен закуп од околу 21 500 евра додека струмичката со 15 те помали рекламни за 1 500 евра.

Општината со овие постапки ги издава само локациите кои со одлука на Совет се утврдени за поставување на рекламни паноа за комерцијални цели. Економските оператори се должни на свој трошок  сами да ги подигнат билбордите во наведените димензии и тоа за периодот за кои склучуваат договор по што се должни билбордите на свој трошок да ти демонтираат.

Освен 40 те локации за билборди, општина Струмица ги понуди и 28 локации претежно улици у кружни текови за поставување на дури вкупно 540 информациони табли. И овие се за комерцијални цели. Тие треба да се постават на столбовите за улично осветлување од кои општината очекува најмалку 15 илјади евра.

,,Постапките за издавање на локациите во јануари и јули годинава ги реализираше  Комисијата за недвижни и движни  ствари при Општина Струмица. Таа ги распиша јавните објави и ги спроведе преку електронскиот систем e-stvari.mk по пат на јавно наддавање. Во постапките јасно беа дефинирани предметот за јавно наддавање и условите за учество и добивање на правото за поставување рекламни паноа“,соопштија од Општина Струмица

Повиците за доделување на правото за поставување рекламни паноа и информациони табли беа објавени на општинската веб страна. Немаше дополнителна промоција по социјалните мрежи или медиумите дека ќе се даваат локаци за билборди во Струмица за да има поголема конкурентост во самите постапки.

Секретарот Томе Марангозов информираше дека за првпат општина Струмица спроведува постапки за доделување  локации за поставување рекламни паноа билборди во градот по пат на  електронско јавно наддавање. За таа цел била формирана и Комисија која ја терала целата постапка а во духот на транспарентноста имало и јавни објави дека општината ќе доделува локации за поставување билборди. Спроед него претходно вакви објави немало за што годинава се постигнале и високи цени за издавање на локациите под закуп со намена за рекламни паноа.   

Половичен успех на Јавните повици– фирми добиваат па се откажуваат

Во Јануари, Општина Струмица ја спроведе првата јавна објава за поставување билборди. Ги понуди 40 те локации за поставување рекламни паноа на територијата на Општина Струмица по пат на електронско јавно наддавање.  Во првата група беа 25 локации за паноа со димензии  5 на 2.4 метри. За нив општината како почетната цена побара 201 600 денари или околу 3 300 евра  за година време. За нив интерес покажале 8 фирми. На електронското јавно наддавање цената достигна  1 300 000 денари или за околу 21 илјада евра годишен закуп што е речиси  7 пати повеќе од почетните 3 300 евра. Овие 25 локации ги доби скопска фирма.

Вторите 15 локации беа со димензии 4 на 3 метри. Почетната цена за закуп на годишно ниво изнесуваше 144 илјади или 2 300 евра  а на јавното наддавање цената достигна 1 050 000 денари или 17 илјади евра годишен закуп . Екопномскиот оператори кој понуди највисока цена за овие се откажа и не ги уплати потребните средства.

Пет месеци подоцна во јуни беше распишана втората јавна објава чиј епилог беше на почетокот на јули. Општина Струмица ги понуди 15 те локации за кои економскиот оператор во јануари не ги уплати средствата но и локациите за поставување 540 информациони табли на електричните столбови во градот.  На електронското јавно наддавање се јавиле дури 12 фирми. Почетната цена  за 15 те локации за поставување билборди беше иста како и во јануари 144 илјади денари или околу 2 300 евра годишен закуп.

Но за разлика од јануарското јавно наддавање кога цената стаса 17 илјади евра годишен закуп, на јулското јавно наддвање економските опратори не наддаваа па цената контуинирано се намалуваше за 2%. На крај од постапката овие локации беа дадени за скромни  101 илјaди денари или  1 670 евра што е за 30 % пониска од почетната цена.

За разлика од 15 те локации за рекламани билборди каде економските оператори ,,молчеле“ и не наддавале, за локациите за поставување 540  информациони табли во градот Струмица имало вистинска борба. Повторно биле пријавени 12 правни лица кои покажале интерес за оваа зделка кои буквално се натпреварувале во јавното наддавање

Почетната цена за овие табли изнесуваше 972 илјади денари или 15,8 илјади евра но   годишниот закуп за локациите за поставување на овие табли со димензии метар на метар стасаа 19 700 000 денари или околу 320 илјади евра.

Бизнисот од второто јавно наддавање го добива струмичка фирма, која за првиот пакет рекламни билорди ги плаќа средства додека за вториот пакет иформациони табли не зарди што договор не е склучен.

,, Двете постапки од наша страна се реализирани во целост транспарентно и согласно законските прописи. Економските оператори кои ги уплатија потребните средства ги склучивме договорите и тие го имаат правото на закуп на локациите за билобрди во наредните пет години во Струмица. За ние фирм кои учествуваа и понудија највисоки цени а не ги платија потребните средства им ја активиравме банкарската гаранција и изрековме казна. Во наредната година имаат забрана за учество во јавно наддавање“ ни изјави секретарот на Општина Струмица Томе Марангозов

Се пријавуваат, лицитираат па се откажуваат. Матемaтики, задкулисни игри или техичка грешка. Сеуште останува енигмa зошто дел од економските оператори учествуваат на огласите за јавно наддавање за закуп на движни и недвижни ствари  на општина Струмица а потоа се откажуваат.

Економските оператори не сакаа да одговорат кои се причините за нивното откажување од веќе добиените јавни наддавања за локациите. Неофцијално станувало збор за технички грешки во самата постапка на јавното наддавање или дополнителната анализа за неисплатливост со постигнатата цена.

Општина Струмица има издадено деловни простории за 25 евра закуп за 4 години

По пат на јавно наддавање, општина Струмица има издадено и деловни простории. Согласно законот за слободен пристап до информации од јавен карактер упативме барање за одговор до општинскте служби  колку објекти или деловни простории имаат слободни колку се издаден, под кои услови, и за што.

„Општина Струмица поседува објекти и деловни простории кои се издадени под закуп по пат на електронско јавно наддавање. Во моментов се издадени три деловни простории во село Муртино за период од 4 години при што најниската постигната цена е 1450 деанари а анајвисоката постигната цена е 6 100 денари. Постапката за издавање на ваквите простории е по пат на јавно надавање и се склучува Договор за закуп со најповолниот понудувач. Општина Струмица има слободни објекти и деловни простории и доколку има интерес ќе спроведе јавно наддавање за издавање на истите“ , стои во одговорот

Во меѓувреме Општина Струмица објави Јавен повик за распределба и доделување на општински простории на здруженија на граѓани и фондации во дел од општинска зграда Касарн Струмица приземј и спрат. Станува збор за вкупно 20 простории кои ќе бидат поделени за времено користење. Општината со јавниот повик не бара надоместок .Во јавниот повик јасно се дефинирани условите кои се може да добие простории во општиснката зграда и како би се бодувале граѓанските организации и фондации.

„Градоначалникот на Општин Струмица со Решение формира тричлена комисиај за спроведување на јавниот повик. Заради транспарентост на постапката во состав на комисијат е предвидено и вклучување на преставник на граѓанските организации кои самоиницијативно се пријавува“ стои во Јавниот повик

Во повикот до заинтересираните граѓански организации постојат општи и посебни критериуми кои носат бодови при конечното рангирање на субјектите кои претендираат да добијат дел од просториите во касарната во сопственост на Општина Струмица.

Општините мора да имат интерни акти за издавање под закуп движни и недвижни ствари, смета Центарот за граѓански комуникации

Центарот за граѓански комуникации кои со години го следат начинот како се трошат народните пари и лоцира можни злоупотреби преку јавните набавки смета дека локалните самоуправи треба да имаат свои интерни акти како што се процедури или политики со кои би се доуредила постапката за издавање на објекти или локации под закуп. Герман Филков смета дека општините треба да ги доделуваат на користење објектите врз основа на транспарентни постапки со претходно објавување јавен повик и со прецизно утврдени услови, критериуми и цени. Само на тој начин ќе се намали можноста за волунатористичко постапување и за неправилно и несоодветно користење на објектите или локациите

„Иако постои законски утврдена постапка и начин на којшто се издаваат општински објекти под закуп, секако дека треба да се имаат предвид и неколку други, важни работи. Овде е пред сè важно општините да донесат свои интерни акти за доуредување на постапката и начинот на издавање на овие објекти, каде особено би се прецизирале сите оние законски обврски и особено местата каде што постои можност за дискрециско одлучување на градоначалникот, или на некои од општинските службеници, како што е примерот при формирањето и работењето на Комисијата за спроведување на постапката. Исто така, важно е при сета таа постапка да се пристапува и делува со највисок интегритет, односно во насока на заштита на јавните средства, како и на јавниот интерес, односно да се максимизира користа од овие објекти и за општината, но и за локалната заедница“, наведува Филков

Тие досега имаат направено истражување како се менажираат објектите за спорт од страна на општините и општинските училишта. Истаржувањето покажало дека салите се давале на користење без претходно објавени јавни повици во кои требало да се наведат условите критериумите и цените. Место тоа објектите се давале на добиени барања од спортски клубови, здруженија на граѓани и други заинтересирани лица. Ова секако дека остава простор за волунтаристичко постапување и за неправилно и несоодветно користење на објектите за спорт, смета Филков

„ И во нашето истражување и од праксата којашто може да се следи од медиумите, можат да се лоцираат неколку ризици од корупција во овие постапки, како што се нетранспарентни постапки што фаворизираат само одредени понудувачи, дискрециски одлучувања без притоа да се образложат одлуките, неследење на спроведувањето на договорите, непримена на надзорни и контролни механизми за заштита на јавните средства и на јавниот интерес на локалната заедница, итн. Како и да е, сите овие ризици можат успешно да се менаџираат и да не се дозволи тие да преминат во корупција доколку се предвидат во општинските стратегии и планови за управување со ризиците од корупција“, објаснува Герман Филков од Центарот за граѓански комуникации

В.Трајков

Овој текст е изработен во рамките на проектот „Заедници со интегритет“, поддржан од Владите на Швајцарија и Шведска во Северна Македонија и имплементиран од Националниот демократски институт (НДИ). Содржината на овој текст е единствена одговорност на авторот и на никаков начин не може да се смета дека ги одразува ставовите на проектот, донаторите или имплементаторот. Швајцарија и Шведска не мора нужно да ги делат ставовите изразени во овој текст.