Речиси 180 илјди евра потрошила општина Струмица за поддршка на граѓанските организации на ниво на општината во изминативе три години за реализација на нивни проекти. Станува збор за поддршка на Здруженија на граѓани и Фондации од програмите G1 од областа на локалниот економски развој и В2 од областа на социјалната заштита. Годишно во просек, општината само по основ на овие две програми троши по 60 илјади евра кои ги трансферира до граѓанскиот сектор. Најдоцна до мај распишува јавни повици за прибирање на предлог проекти за финансирање а во јуни склучува договори и ги распределува средствата. Проектите до крајот на календарска година треба да се релизираат.
Општински пари за проекти од Г1 и В2 програмата во изминатите три години добиле 36 граѓански организации. Некои во контуинитет, некои со пауза во зависност од нивните апликации.
Најмногу пари од Буџетот на општината по основ на објавен јавен повик за прибирање предлог проекти од здруженија на граѓани и Фондации од општина Струмица во рамките на ,,општинските стратешки определби и политики кои се однесуваат на приоритетните области локален економски развој и туризам, заштита на животната средина, култура, образование ,родова еднаквост и човекови прави и млади или активноста бр.5 од Програмта G1 се доделени во 2023 година. Тогаш општината има одобрено 3.998.969 денари или 65 илјади евра. Се доделени пари на 21 граѓанско здружение а вредноста достигнувала до 237 илјади денари или приближно 4 илјади евра.
Претежно доминираат проекти кои содржат меки компоненти односно едукација, работилници, предавања од областа на земјоделството, животната средина, културата, туризмот, младински политики.
„Убавините на селото“, „Со младинска зелена акција до поздрава животна средина“, „Намалување на одпадот и подигнување на јавната свест во животната средина“, „Соодветено обучени млади – развиен туризам“, „Филмофили“, „Патуваме низ Италија“ , „Куклена Сказна“ ,„Вашите сониша сега се реални “ се дел од насловите на проектите за кои Општината има дадено пари во 2022 година. Тогаш на сметките на 21 граѓанско здружение Општина Струмица има префрлено приближно 3 милиони денари или околу 49 илјади евра.
И тогаш парите се доделувани претежно за едукација, организирање тирибини, изработка и делење флаери и брошури за подигање на јавната свест за одредени прашања. Во фокусот биле климатските промени, руралниот туризам, здравата животна средина, потрошувачките права, уметноста, културата.
Општина Струмица и лани распиша јавен повик за доделување поддршка на граѓански организации од G1 програмата. Заради изборите повикот доцнеше. Беше објавен при крајот на јуни, заради што имплементацијата на избраните проекти се прологнираше и за годинава, кога граѓанските активисти ги завршија предвидените проектни активности. Одобрени беа пари за вкупно 25 граѓански организации кои поделија 2 620 000 денари или 42,6 илјади евра. Со нив се реализираа бизнис обуки, обуки за селекција на отпад, чиста животна средина, туристички потенцијали, обуки за здрави заби, доброволното пожарникарство, за опасноста од убојни неексплодирани средства но и за земјоделството, пчеларството.
Далеку помалку пари се доделени за проекти од социјалната заштита или позната како V2 програма за изминатите три години. Таму општина Струмица за тој период доделила само 1 354 000 денари или околу 22 илјади евра. За оваа програма поради карактерот на повикот има и значително помал интерес од граѓанските организации. Од истата за последниве три години пари добиле само 6 граѓански организации од кои три за првпат лани. Центарот за поддршка на лица со интелектуална попреченост ,,Порака“ , Здружение за едукација и развој на лица со пречки во развојот ,,Еднаквост“, Здружението на граѓани ,,Гликоза“ Здружението на лицата со телесен инвалидитет ,,Мобилност“ , Здруженоет на граѓани ,,За еднакви права“ и Фондација „Елеуса“.
Во изминатите три години само една граѓанска организација нема добиено средства од Општина Струмица за реализација на проекти. Аплицирала, но не и се одобрени пари, бидејки не ги исполнувала условите од Јавниот повик. Од општината соопштија дека сите одобрени средства се искористени. Нема вратено пари во општинската каса, заради доцнење или нереализација на проектните активности. На прашањето „Како спроведуваат контрола на трошењето на народните пари и имаат ли констатирано одредена злоупотреба на средства“ од општината одговорија.
,,Досега нема казнето граѓанска организација поради злоупотреба. Контролите за реализирани активности и потрошени финансиски средства се преку завршниот наративен и финансиски извештај. Исто така има јавна презентација на реализарните проекти пред градоначалник, администрација и граѓаните“, информираа од општината.
Распределбата на парите за ГО е транспарентна – тврди општина Струмица
Распределбата на општинските финансиски средства за реализација на проекти од страна на граѓански организации е транспарентна по ЛОД методологијата, која со Одлука на Советот на Општина Струмица од 2018 година се применува. Вака соопшти Тони Милушев од Одделението за локален економски развој – надлежно за спроведување на постапките за Г1 и В2 програмите од кои се издвојуваат пари за граѓански организации. Според него, станува збор за програми кои треба да иницираат одредени проекти на локално ниво кои ќе придонесат за подобар живот на струмичани или пак проекти кои може да дадат дополнителен инпут во креирањето на одредени политики на Секторот за Локален економски развој.
Милушев вели дека целата постапка е јавна. Граѓанските организаци и јавноста навреме се информирала за јавните повици кои биле транспарентни. Се организирале инфо денови, детално се објаснуваале процедурите, правилата. Според Милушев се формира и комисија која врши евалуација на пристигнатите проекти. Таа ја формира градоначалникот, од редот на општинската администрација а во која треба да има и преставник на граѓанска организација. Но ретко која граѓанска организација сакала да биде во комисија оти речиси сите конкурираат на јавниот повик. Комисијата дава предлог до градоначалникот, кој пак носи Решение за распределба на парите однапред утврдени во јавните повици
,,Парите до граѓанските организации се доделуваат по ЛОД методологијата европски стандард во рамките на општинското учество во РЕЛОАД програмата од Советот на Европа, имплементиран преку УНДП. Самата медотолгија ги содржи сите елементи кои го сведуваат на минимум секој ризик од можна злоупотреба, влијание или нетранспарентност во спроведување на процесот,, вели Тони Милушев
ЛОД методологијата содржи унифицирани обрасци за аплицирање со јасни критериуми за евалуација и начинот на спроведување, временски рокови за спроведување на процедурата, вклучување на граѓанскиот сектор во процесот на евалуација и избор и оценка на пристинатите проекти како и начинот на следење на реализацијата на сите проекти.
,, Целиот процес е транспарентен. Од организирање на инфо дена на кој јасно се даваат сите информации и детали во однос на аплицирањето, правилата и критериумите до завршување на целиот процес на јавно известување за реализацијата. Изборот на проекти кои се финансираат со општински пари е со Решение на градоначалникот врз основа на претходно изготвениот записник и предлог бодовната листа од страна на комисијата. На крајот на реализацијата на проектот, секој грантист чиј проект е финансиски поддржан од општината, до нас доставува целосен наративен и финансиски извештај и во таа насока пред јавнста ги презентира резултатите и достигнувањата од самите проекти“ вели Милушев
Методот на делење пари треба да се унапреди, бараат граѓански активисти
Организацијата на жени од Струмица веќе осум години не аплицира за добивање средства од општината . Според нив сумите што ги дава општинските власти се минорни. Со доделените пари во висина од 60, 100 или 200 илјади денари не може да се реализира цели проекти туку со нив може да се спроведат само одредени проектни активности. Ленче Христова смета дека Методолгијата за распределба на средства треба да се унапреди бидејки дискреционото право кој ќе добие буџетски пари, го има градоначалникот а контрола како се трошат и за што парите, нема.
,, Само почетниот процес е транспарентен – распишување на повикот, условите и критериумите за аплциирање. Иако во самата методологија (ЛОД) постојат механизми за отчетност и мониторинг, истите не се применуваат . Дури и во случај комисијата да одлучува според сите правила и прописи, градоначалникот има дискреционо право во процесот на одлучување. Да сумирам – постои методологија на хартија која не одговара на потребите на граѓанските организации но како таква не се преминува. Во пракса не се применуваат контролните механизми, никој не врши ефикасно следење на имплеметнацијата на проектите и трошењето на средствата. Нема ефекти. Во последните 4-5 години нема видливи резултати од доделените буџетски средства. Граѓаните немаат никаков бенефит од поддржаните проекти“, смета Христова
Организациајта на жени од Струмица оваа година спроведе инклузивен процес за развој на нови методолгии со учество на сите засегнати страни при распределба на буџетски пари за граѓански организации. Во документот што го изработија се наведува дека во овој сегмент треба да биде вклучен и Советот пред кој треба да има дефинирани буџетски ставки за поддршка на културни и граѓански иницијативи а не само општа буџетска рамка.
,, Програмите се носат „бланко“ односно без предходни информации за конкретни ставки, што значи дека советниците немаат преглед за што се доделуваат средства, како се распределуваат, кои се постигнатите рзултати , колку се ефективни и видливи поддржаните проекти. Градоначалникот го има дискреционото право на одлучување што не е соодветно балансирано со контролни механизими од Советот,, стои во документот за предлог нови методолгии за давање општински пари на граѓански организации во Струмица.
Првиот човек на оваа организација во јуни годинава на поранешниот градоначалник на Струмица Костадин Костадинов му достави три предлог методолгии изработени во рамките на проектот,,Активни за транспарентно и одржливо финансирање на ГО“. Станува збор за Предлог методологија за поддршка на граѓанските организации со јасна поделба помеѓу мали иницијативи и поголеми проекти, Предлог методолгоија за поддршка на културни проекти и иницијативи и Предлог методологија за поддршка на партнерски организации со критериуми за стратешка соработка.
,,За жал до ден денес нема иницијатива од општината за носење и усвојување на новите методолгии“ вели Христова
Општинска поддршка е потребна, сметаат граѓанските организации
ВК „Актив“ две години учествува на повикот за доделување поддршка од Г1 програмата. Борко Преметаров од клубот смета дека постапката за распределба на парите е јасна и трансапрентна, бидејки грантовите се таргетирани кон организации кои се регистрирани во оптшина Струмица и се насочени кон приоритетните области на општината а тоа е локалниот економски развој, алтернативниот туризам, заштита на живоната средина, младите, културата. Реализирале два проекти ,,Иднината е во обновливи извори на енергија – поставување на фотоволтаичен полнач за телефони, алптоп, таблети и велиспеди на Св. Илија“ и „Подобрување на алтернативниот туризам и оджливи практики на планините Беласица и Еленица“
,, Ние како организација секогаш сме спремни за отчетност и затоа би сакале во иднина да има ден за конторла на завршнтие проекти кој ќе се спроведе од преставници на општината и да има ден каде граѓанските организиии ќе ги презентираат своите проекти“ смета Преметаров.
Митко Шопов пак од ЕД „Планетум“ вели дека овие средства се мали за да се има видливи резултати. Признава двете програми им помагаат да реализираат одредени активности од нивните годишни програми како уредување на јавни површини, селекција на отпад, печатење на некои брошури. Во последниве 3 години само еднаш аплицирале и добиле, но смета дека методолгијата за распредела треба да се приспособи на реалната висина на средствата
,,Апликациските процедури се комплексни , формуларите сложени и обемни а документацијата што се бара е оптоварувачка. Таа се бара ем електронски ем во хартиена форма а парите што се доделуваат не се толку високи. Во комисијата што одлучува кои проекти ќе се финансираат да има и преставници и од Советот и од граѓански организации и независни експерти,, вели Шопов
На обемна процедура, документација се жали и Мери Туџарова од Здружението „Мобилност“ која смета дека треба да се поедностави во иднина.
Но сите се едногласни дека поддршка од општината е неопходна, бидејки парите што ги добиваат, колку толку им помагаат во реализација на програмските цели на организациите.
Догодина двојно помалку пари за граѓанските организации во Струмица
Пари за граѓанските организации од Г1 и В2 програмата се планираат и идната буџетска година. Општинските служби со новиот градоначалник Петар Јанков кој ја доби довербата на струмичани на последните локални избори ги дефинираат програмите за следната календарска година. Се прави во соработка со граѓаните, преку урбаните и месните заедници на кои се слуша нивниот глас. До крајот на годинава ќе се гласа за новиот Буџет во кој преку двете програми до граѓанскиот сектор се планирани 1,8 милиони денари што е речиси двојно помалку од одобрените средства за проекти одобрени лани а се имплемнтираа и годинва. Градоначалникот вели дека идната година ќе се подржат проекти само до три области и затоа се намалени парите.
,, Подршка на НВО секторот е планиран во Програмата за локален економски развој со 1.300.000 денари за Г1 програмата и е редуцирана за проекти само во областа на локален развој, земјоделие и туризам. А В2 социјална заштита е со 500.000 денари подршка за НВО секторот. Постојат и други програми од кои ќе има поддршка на НВО секторот“ ни одговори градоначлникот на Струмица Петар Јанков
Според него граѓанскиот сектор е клучен и смета на нивна поддршка за реализација на заеднички проекти. Тврди дека овие организации најдобро ги чувствуваат потребите на заедницата.
,,Граѓанските организации се наши вистински партнери затоа што најдобро ги чувствуваат потребите на заедницата. Носат идеи од терен, ни помагаат со својата експертиза и често први ги забележуваат работите што институциите понекогаш и не ги гледаат. Односот ќе го негуваме преку постојана комуникација и заеднички проекти со цел градење на општина во која граѓаните ќе бидат слушнати и почитувани, затоа што верувам дека само така може да имаме општина што ќе одговара на потребите на луѓето“, одговори Јанков
Како што ни одговори, нему најголемо задоволство му праваат проекти кои носат квалитетни јавни простори, зелени површини и инфраструктура која е потребна како во градот така и во населените места.
Околните општини на Струмица на граѓанските организации даваат пари и без јавни повици – доминираат спортските клубови
И додека во Струмица постои иницијатива да се подобри методолгијата за распределба на средствата до граѓанските организации во Валандово и Радовиш се делат пари и без распишани јавни повици а во ист кош се ставаат и граѓанските здруженија и спортските клубови и организација на настани.
Минатата година Општина Валандово до граѓанските организации трансферирала 1 550 000 денари или 25,2 илјади евра. Таму се давале пари и без распишан јавен огласи од страна на општината. Одделението за финансии ни достави список од вкупно 22 граѓански организации кои добиле општински пари. Од нив само 7 организации пари добиле по распишан јавен повик на Општината. На јавен повик се поделени 820 илјади денари. Овие пари ги добиле претежно спортски клубви кои се водат како граѓански организации и друштва кои организираат културни манифестации.
Останатите пари од 730 илјади денари општината ги давала без распишан јавен повик. Пари добивале граѓански организации за реализација на програмски активности или пак патувања и учество на некои фестивали надвор од општината.
И во Општина Радовиш се давале пари до спортски клубови под ставката ,,Трансфери до невладини организации “ . Освен до клубовите, од оваа ставка се финансирани и одредени спортски и културни манифестации кои се заштитен белег на Радовиш како што е “Самун ем татлија“, ,,Меден Радовиш“ и културни фестивали .
Дури 51 правен субјект, како граѓанско здружение или спортски клуб но и за организација на спортски или културен настан имат добиено пари од Општина Радовиш за 2024. Бил доделени 18 554 800 денари или приближно 301 илјади евра.
Од нив 11 940 000 денари или 194 илјади евра одаат за три спортски клуба ФК „Детонит Плачковица“, РК „Радовиш“ и БК “Бучим “Радовиш. Околу три милиони се доделени за организација на ,,Самун ем татлија“. Останатите пари се доделени на граѓански здруженија, мали спортски и културни настано но и на цркви.
В.Трајков
Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземање авторски текстови и фотографии од ©DRNKA.MK е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.
